Tên đề tài: Nghiên cứu sàng lọc các dược liệu có hoạt tính ức chế tổng hợp hắc tố melanin hướng tới ứng dụng điều trị nám da.

–  Đơn vị: Trường Đại học Khoa học Sức khỏe

–  Mã số đề tài: C2024-44-26

–  Chủ nhiệm đề tài: ThS. Bùi Thị Phường

–  Thời gian: … (sẽ cập nhật khi có thời gian tổ chức
họp nghiệm thu theo Quyết định thành lập Hội đồng nghiệm thu)

–  Địa điểm: … (sẽ cập nhật khi có thời gian tổ chức
họp nghiệm thu)

–  Quyết định nghiệm thu số: … (sẽ cập nhật khi có
Quyết định thành lập Hội đồng nghiệm thu).

–  Chủ tịch Hội đồng: … (sẽ cập nhật khi có Quyết định
thành lập Hội đồng nghiệm thu).

Tóm tắt đề tài

Rối loạn tăng sắc tố da, đặc biệt là nám da, là vấn đề da liễu phổ biến, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Enzyme tyrosinase giữ vai trò then chốt trong quá trình sinh tổng hợp melanin; do đó, các hợp chất có khả năng ức chế tyrosinase được xem là hướng tiếp cận tiềm năng trong phát triển sản phẩm làm sáng da. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm sàng lọc hoạt tính ức chế tổng hợp melanin của các dược liệu có nguồn gốc tự nhiên tại Việt Nam, hướng tới ứng dụng trong hỗ trợ điều trị nám da.

Chín dược liệu (Dâu tằm, Cam thảo, Cỏ mần trầu, Bụp giấm, Bưởi non, Hòe, Náng hoa trắng, Vối và Kim tiền thảo) được chiết xuất bằng ethanol và sàng lọc hoạt tính ức chế enzyme tyrosinase in vitro ở nồng độ 500 µg/mL. Trên cơ sở kết quả sàng lọc, lá Dâu tằm (Morus alba) và Kim tiền thảo (Desmodium styracifolium) được lựa chọn để khảo sát chuyên sâu về khả năng ức chế tổng hợp melanin, hoạt tính chống oxy hóa (thử nghiệm DPPH) và độc tính tế bào trên mô hình tế bào u hắc tố B16F10.

Kết quả cho thấy dịch chiết lá Dâu tằm ức chế tổng hợp melanin theo kiểu phụ thuộc liều, đạt hiệu quả tương đương hoặc cao hơn alpha-arbutin ở nồng độ 200–400 µg/mL, đồng thời thể hiện hoạt tính chống oxy hóa mạnh (IC50 DPPH = 19,52 ± 1,83 µg/mL) và độc tính tế bào thấp ở nồng độ đến 200 µg/mL. Đối với Kim tiền thảo, phân đoạn ethyl acetat (KTT-EA) được xác định là phân đoạn có hoạt tính cao nhất, thể hiện đồng thời khả năng ức chế enzyme tyrosinase (105,51%), ức chế tổng hợp melanin (26,95%) và hoạt tính chống oxy hóa DPPH (41,20%), không gây độc đáng kể trên tế bào B16F10 ở nồng độ khảo sát.

Các kết quả trên cung cấp cơ sở khoa học ban đầu cho việc phát triển sản phẩm dược mỹ phẩm có nguồn gốc tự nhiên từ Morus alba và Desmodium styracifolium, hướng tới hỗ trợ điều trị nám da và các rối loạn tăng sắc tố da khác. Nghiên cứu cũng đề xuất một số hướng tiếp theo, bao gồm phân lập hợp chất tinh khiết, đánh giá cơ chế phân tử và thử nghiệm trên mô hình da người.

Từ khóa: tyrosinase, melanin, nám da, Morus alba, Desmodium styracifolium, B16F10, DPPH.