Việt Nam có nguồn dược liệu phong phú, song phần lớn vẫn được sử dụng hoặc xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị chưa cao. Từ trăn trở đó, TS. Lê Hữu Thọ, giảng viên, nhà nghiên cứu tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, lựa chọn Hóa dược và Hóa học các hợp chất thiên nhiên làm hướng nghiên cứu.

TS. Lê Hữu Thọ. Ảnh nhân vật cung cấp

Những năm làm việc trong phòng thí nghiệm, từ chiết tách, phân lập đến xác định cấu trúc các hợp chất, giúp TS. Thọ nhận ra rằng tìm được hoạt chất tiềm năng mới chỉ là bước đầu. Để tiến gần hơn tới ứng dụng, nhiều hợp chất thiên nhiên còn phải vượt qua những hạn chế như độ hòa tan kém, sinh khả dụng thấp và thiếu tiêu chuẩn chất lượng.

Từ bài toán đó, TS. Thọ cùng cộng sự tập trung xây dựng một quy trình nghiên cứu theo hướng khép kín, từ dược liệu thô đến mẫu thử sản phẩm bảo vệ sức khỏe. Nhóm tiến hành sàng lọc hoạt tính, xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho dược liệu bằng các phương pháp phân tích hiện đại, đồng thời ứng dụng hệ phân phối nano nhằm cải thiện độ hòa tan và sinh khả dụng của hoạt chất. Hướng nghiên cứu tập trung vào các hợp chất thiên nhiên từ cây thuốc Việt Nam, phục vụ phát triển sản phẩm hỗ trợ điều trị các bệnh lý rối loạn chuyển hóa và tiêu hóa.

TS. Lê Hữu Thọ. Ảnh nhân vật cung cấp

Đáng chú ý, bài toán ứng dụng được nhóm đặt ra ngay từ khi thiết kế nghiên cứu, thay vì chờ đến khi có kết quả trong phòng thí nghiệm. Các tiêu chí về chuẩn hóa công nghiệp và tính khả thi thương mại được tính đến từ đầu. Nhóm cũng phối hợp với doanh nghiệp dược và các cơ sở thử nghiệm tiền lâm sàng để điều chỉnh quy trình chiết xuất, thông số công nghệ nano, hướng tới khả năng phát triển sản phẩm trong thực tế.

Hành trình nghiên cứu không phải lúc nào cũng thuận lợi. Có thời điểm, một đề tài then chốt liên tục rơi vào ngõ cụt suốt nhiều tháng, trong khi TS. Thọ phải đồng thời đảm nhiệm công việc giảng dạy, hướng dẫn sinh viên và hoàn thành các nhiệm vụ nghiên cứu. Với anh, sự đồng hành của các thành viên trong nhóm và niềm vui khi chứng kiến sinh viên trưởng thành là những động lực quan trọng để tiếp tục theo đuổi con đường đã chọn.

Công bố 10 nhà khoa học trẻ xuất sắc đạt Giải thưởng Quả Cầu Vàng 2026. Ảnh: Ban Tổ chức

Thời gian tới, TS. Lê Hữu Thọ định hướng tích hợp các công cụ mô phỏng tính toán và trí tuệ nhân tạo vào quá trình sàng lọc hoạt chất; mở rộng hợp tác nghiên cứu, đồng thời tiếp tục hoàn thiện quy trình chiết xuất và công nghệ bào chế. Mục tiêu dài hạn của anh là góp phần đào tạo một thế hệ nhà nghiên cứu trẻ có tư duy khoa học độc lập, đạo đức nghề nghiệp và từng bước đưa thảo dược Việt Nam trở thành thuốc hoặc sản phẩm bảo vệ sức khỏe được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế.